Gernika-Lumon 46 aterpe klimatiko, herritarrak muturreko berotik babesteko
2026/2/6
Udalak parte-hartze prozesuaren ondorioak aurkeztu zituen Elai Alai aretoan, espazio irisgarri, fresko eta hurbilekoak definituz.
Tenperaturen igoera eta bero-boladen maiztasuna ez dira hipotesi urruna, hiri-bizitza baldintzatzen hasi den errealitatea baino. Adierazitako hori kontuan izanda, Udaleko Ingurumen Sailak aurkeztu zituen Gernika-Lumoko Elai Alai aretoan etorkizuneko Babesleku Klimatikoaren sarea definitzeko bultzatutako partaidetza-prozesuaren ondorioak. Sare hori muturreko beroak herritarrengan dituen ondorioak murrizteko pentsatutako prebentzio-azpiegitura da, bereziki kolektibo kalteberenetan.
Proiektuak udalerri osoan zehar banatutako 46 espazioz osatutako sarea sortzea planteatzen du: kanpoko 36 babesleku, batez ere itzal, landaredi eta aireztapen naturaleko parke eta plazak; barruko 6 babesleku, baldintza termiko erosoak dituzten eraikinetan kokatuak; eta 4 espazio potentzial, etorkizunean hobekuntzen edo akordioen bidez sarean sar daitezkeenak. Horiek guztiak banakako fitxa teknikoen bidez definituko dira, seinaleen bidez identifikatuta eta informazio-liburuxka batean jasota. Liburuxka horretan, kokapen-planoak eta bero-boladei buruzko gomendioak jasoko dira.
Prebentzioko eta eguneroko tresna
“Sarea ez da larrialdiko irtenbidea, baizik eta prebentzioko eta zaintzako eguneroko Tresna”, azaldu zuen Jon Lejarraga Ingurumeneko zinegotziak aurkezpenean. “Etxetik hamar minutu baino gutxiagora berotik babesteko espazioa dutela herritar guztiek jakitea nahi dugu, baldintza duin eta seguruetan”
Sarearen diseinuak Ihobek ezarritako jarraibideak betetzen ditu. Jarraibide horiek funtsezko zazpi baldintza zehazten dituzte espazio bat babesleku klimatikotzat hartzeko: irisgarritasun unibertsala, sarrera librea eta doakoa, hurbiltasuna, erosotasun termikoa – 26 gradutik beherako barne-tenperaturarekin –, ordutegi egokiak bero- hilabeteetan, oinarrizko zerbitzuen eskuragarritasuna eta seinaleztapen argia. Kanpoko babeslekuen kasuan, itzala, landaredia eta aireztapen naturala duten espazioak lehenesten dira, baina, salbuespen gisa, lurralde-estaldura indartzeko iturririk edo komunik ez duten batzuk ere sartu dira.
Sarea aurtengo maiatza eta urria bitartean egongo da martxan, eta arreta berezia jarriko da eguneko ordu nagusietan, arrisku termikoa handiagoa denean. Barne- babeslekuetarako honako hauek izango dira: Santa Luzia ermita eta gizarte-zentroa, Merkatu Plaza, Jai-Alai frontoia edo Hirugarren Adinekoen Elkartea. Protokolo espezifikoak ezarri behar direla planteatzen da, bero-boladaren ondoriozko alertak aktibatzen diren egunetan bero handieneko orduetan irekitzen direla bermatzeko.
Santanape kiroldegiaren kasuan, dokumentuak proposatzen du aztertzea ea bideragarria den 14:00etatik 17:00etara irekita mantentzea gertakari horietan, udan itxita egoten bada ere.
Beroarekiko kaltebera den udalerria
Proiektua LIFE Urban Klima 2050 europar programaren barruan kokatzen da, Ihobek koordinatuta eta Europar Batasunak babestuta, eta udalerriarentzat bereziki kezkagarriak diren klima-proiekzioei erantzuten die. Ikerketen arabera, mendearen amaieran, udako batez besteko tenperatura 4,1 graduraino igo liteke, eta gehieneko absolutuak 40,5 gradukoak izan litezke. Horrez gain, biztanleriaren zahartze-tasa handia eta hiriko bero-uhartearen efektua daude, eta horrek ingurune eraikia berez hoztea zailtzen du.
Sarea lau eremu geografiko handitan antolatzen da – Santa Luzia (hegoaldea), Erdigunea (erdigunea), Errenteria-Lorategieta (ipar-ekialdea) eta Santa Ana (ipar- mendebaldea) –, eta espazio enblematikoak barne hartzen ditu, hala nola Europako Herrien Parkea, Merkatu Plaza edo Jai-Alai frontoia. Beste leku batzuk, hala nola Errekazarrako parkea edo Industria kalea, kanpoan geratu dira oraingoz itzalik ez dagoelako edo irisgarritasun-arazoak daudelako, nahiz eta dokumentuak hobetzeko potentziala identifikatzen duen.
Etorkizunari begira, Udalak sarea beste erakunde batzuekin hitzarmenak eginez zabaltzea aurreikusten du, eta horrek aukera emango luke eraikin estrategikoak sartzeko, hala nola Bakearen Museoa, Batzar Etxea, Euskal Herria Museoa edo gaur egun babesleku potentzial gisa katalogatuta dauden udalerriko hainbat eliza.
«Proiektu honek ez du osasun-arreta ordezten», gogorarazi zuen Lejarragak, «baina arrisku-egoerak saihestu ditzake, eta muturreko bero-gertakarietan lehen arintze- espazioa eskaini». Aurkezpenari esker, herritarrak entzutetik klima-egokitzapena hiri- plangintzaren erdigunean jartzen duen sare baten zehaztapen teknikora igaro da.
